Znak towarowy 3D a wzór przemysłowy – korzyści i zagrożenia

Znak towarowy 3D a wzór przemysłowy – korzyści i zagrożenia

Z założenia znaki towarowe oraz wzory przemysłowe mają służyć ochronie odmiennych przedmiotów. Znaki mają chronić odróżniające oznaczenia, zaś wzory wygląd zewnętrzny produktów.

W praktyce jednak czasami różnica między znakami towarowymi a wzorami przemysłowymi się zaciera. Dany przedmiot potencjalnie można chronić jako znak towarowy lub jako wzór przemysłowy. Poniżej omawiamy każde z rozwiązań. Przedstawiamy korzyści oraz zagrożenia związane z każdym z nich.

Znak towarowy 3D, znak przestrzenny – co to?

O samym wzorze przemysłowym pisaliśmy już na blogu we wpisach – „Wzór Przemysłowy” oraz „Wzór przemysłowy, czyli jak chronić design”. Zainteresowanych odsyłamy do tych artykułów. Tymczasem skupimy się na znakach towarowych.

Znak 3D, a właściwie znak przestrzenny (zachowując oficjalną terminologię), to znak składający się z kształtów trójwymiarowych lub obejmujący takie kształty. W praktyce może to być zatem przykładowo pojemnik, opakowanie, kształt części produktu lub jego całość.

Jak uzyskać ochronę na znak towarowy 3D? Dla uzyskania takiej ochrony trzeba spełnić te same przesłanki co przy innych. Oznacza to zatem, że:

Znak towarowy 3D nie może składać się wyłącznie z kształtu lub innej właściwości towaru, wynikającej z charakteru samego towaru – niezbędnej do uzyskania efektu technicznego lub zwiększającej znacznie wartość towaru.

Czy trudno zarejestrować znak towarowy 3D? Główna trudność polega właśnie na wykazaniu, że oznaczenie jest na tyle odróżniające, że będzie mogło pełnić funkcję znaku towarowego w obrocie.

Rejestracja znaków 3D oraz rejestracja wzorów przemysłowych – jak to wygląda?

Przeglądając publiczne rejestry, bardzo łatwo zauważyć, że granica między znakami 3D oraz wzorami przemysłowymi, jest niekiedy bardzo cienka. Trudno na pierwszy rzut oka stwierdzić, co odróżnia te prawa:

Znak towarowy EUTM-002375228
Wzór przemysłowy RCD-008589865-0001

Uzasadnienie dla ochrony w formie znaku towarowego łatwiej znaleźć w takich przypadkach, gdzie wygląd jest bardzo charakterystyczny i wyróżniający się na tle innych podobnych produktów. Przykłady poniżej:

Znak towarowy EUTM-018023659
Znak towarowy EUTM-014111306

Potwierdza to też praktyka orzecznicza. Z orzecznictwa sądów wynika, że za odróżniające oznaczenia 3D uznaje się te, które wyróżniają się swoim wyglądem i w sposób znaczny odbiegają od form i zwyczajów na danym rynku[1].

Oznacza to, że rejestracja zwykłej szklanej butelki w formie znaku 3D będzie najprawdopodobniej niemożliwa. Niemniej, butelka wzbogacona o nietypowy kształt, odróżniający korek, dodatkowe zdobienia, może się o taką ochronę starać. Oczywiście jednak należy zaznaczyć, że każdy przypadek musi być rozpatrywany indywidualnie.

Plusy i minusy znaku towarowego i wzoru przemysłowego  – porównanie

Znak towarowy czy wzór przemysłowy, co wybrać? Ta decyzja ma daleko idące konsekwencje. Warto rozważyć korzyści i zagrożenia płynące z każdego z rozwiązań. Aby ułatwić zrozumienie tej niełatwej tematyki, przedstawiamy je w uproszczonej tabeli.

Znak towarowy czy wzór przemysłowy – co wybrać?

To decyzja, którą należy podjąć, biorąc pod uwagę powyższe szanse i zagrożenia. Równie ważne są kwestie biznesowe takie jak:

  • Jak istotny jest dany produkt dla naszej działalności?
  • Jak długo planujemy go oferować?
  • Czy jest na tyle odróżniający, aby uzyskać ochronę jako znak towarowy?

Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że ochrona w formie znaku towarowego jest znacznie korzystniejsza. Zapewnia przecież szerszy zakres ochrony i potencjalnie niekończący się okres ochronny. Chcemy jednak wyraźnie zaznaczyć, że uzyskanie tej ochrony często jest bardzo trudne. Dowodzi tego choćby sprawa odmowy rejestracji w formie znaku jednej z najbardziej ikonicznych torebek – Dior Saddle Bag[2].

Jak chronić własność intelektualną w firmie – strategia ochrony IP

Przy tworzeniu i opracowywaniu planu ochrony portfolio własności intelektualnej, warto skorzystać ze wsparcia kancelarii rzeczników patentowych. Możemy opracować strategię ochrony dostosowaną precyzyjnie do indywidualnych potrzeb.


[1] Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 12 lutego 2004 r. Henkel KGaA. ECLI:EU:C:2004:88, § 49; Wyrok Trybunału (szósta izba) z dnia 29 kwietnia 2004 r. Henkel KGaA v European Union Intellectual Property Office ECLI:EU:C:2004:258, § 39; Decyzja Wydziału Odwoławczego EUIPO z dnia 3 czerwca 2022 r. The Absolut Company Aktiebolag, R 1839/2021-5, p. 14-16.

[2] Decyzja drugiej izby odwoławczej EUIPO z dnia 7 września 2022 r., CHRISTIAN DIOR COUTURE, R 32/2022-2 dla zgłoszenia znaku nr 018435556.

Piotr Mizerski
Aplikant radcowski, prawnik, Junior Associate