Czy Twojemu patentowi grozi unieważnienie, czyli jak często patenty są unieważniane?

Czy Twojemu patentowi grozi unieważnienie, czyli jak często patenty są unieważniane?

Statystyki urzędu patentowego, a zwłaszcza przez Europejskiego Urzędu Patentowego pokazują, że przedmiotem sporów patentowych jest relatywnie niewielki odsetek udzielonych patentów. Jeżeli jednak spór patentowy wystąpi, to trwa on bardzo długo. Koszty sporu patentowego są wysokie, wiąże się on również ze znaczącym nakładem czasu.

Ochrona patentowa

Ubieganie się o ochronę patentową cieszy się niesłabnącą popularnością. Jednak w praktyce na gruncie patentowym występują spory. Konkurenci często obserwują zgłoszenia patentowe – dzięki narzędziom takim jak monitoring patentowy. Równie często spory patentowe są inicjowane w momencie egzekwowania swoich praw przez właścicieli patentów, jeżeli naruszyciele lub konkurencja dojdą do wniosku, że udzielony patent można unieważnić. Podjęcie decyzji, czy najlepszą obroną jest atak, umożliwia ponowne poszukiwanie w stanie techniki.

Według najnowszych danych statystycznych opublikowanych przez Europejski Urząd Patentowy (EPO) w Indeksie Patentowym za 2021 roku, do wspomnianego urzędu wpłynęło 188 600 zgłoszeń patentowych. 2021 rok był pod tym względem rekordowy dla EPO. W poprzednich latach do EPO wpłynęło nieznacznie mniej zgłoszeń: w 2020 – 180 417 zgłoszeń, a w 2019 roku 181 532 zgłoszeń.

Liczba zgłoszeń patentowych w Urzędzie Patentowym RP według Raportu rocznego za 2020 rok to natomiast: w 2018 roku – 4322, w 2019 – 3999, a w 2020 roku – 4098.

Liczba udzielanych patentów – ile patentów udziela EPO, a ile polski Urząd Patentowy?

Na podstawie danych statystycznych publikowanych przez EPO w formie kompendium statystycznego za 2020 można ostrożnie założyć, że około 50% zgłoszonych wynalazków uzyskuje patent.

Urząd Patentowy RP rocznie udziela od 2308 patentów (rok 2020), nawet do 3548 (rok 2016). W przypadku Polski można założyć, że około 75% zgłoszonych wynalazków uzyskuje patent. 

Spory patentowe przed EPO – jak często podważa się patenty?

Można się zastanawiać, ile z tych wynalazków jest podważanych.

W EPO podważanie patentu jest bardzo często realizowane przez złożenie sprzeciwu do udzielonego patentu. Na pytanie, ile patentów podważa się w taki sposób, z odpowiedzią ponownie przychodzą statystki. Z kompendium EPO wynika, że w 2020 roku na 137 603 udzielone patenty sprzeciwy wypłynęły do 3247 patentów, co daje 2,4% patentów, do których złożono sprzeciwy. Okazuje się, że do niektórych patentów sprzeciwy składają wielokrotnie różne podmioty, ponieważ w 2020 roku w EPO złożono 4165 sprzeciwy.

Odsetek sprzeciwów w EPO w latach wcześniejszych był jednak wyższy. W 2019 roku sprzeciwy wpłynęły do 2,7% patentów, w 2018 do 3,2%, w 2017 do 3,7%, a w 2016 do 4%.

Co jednak ważniejsze, sprzeciwy są skuteczne. Na 595 decyzji wydanych przez EPO w 2020 roku 31,1% oddalało sprzeciw, a 34,8% decyzji całkowicie unieważniało patent. W 34,1% przypadków w wyniku sprzeciwu patent zmieniono. Tym samym można powiedzieć, że w 68,9% przypadków spór kończył się niepowodzeniem właściciela patentu.

Spory patentowe przed Urzędem Patentowym RP – jak często podważa się patenty?

W przypadku Urzędu Patentowego RP dysponujemy uboższą statystyką.

W polskim systemie prawnym patent można unieważnić, składając odpowiedni wniosek o unieważnienie bądź sprzeciw. Z publikowanych raportów można się dowiedzieć, że w 2019 roku złożono 168 wniosków o unieważnienie praw wyłączonych (a więc patentów, praw ochronnych na wzory użytkowe, praw ochronnych na znaki towarowe i praw z rejestracji wzorów przemysłowych).  W 2020 było to 149 wniosków. W 2020 do Urzędu Patentowego RP wpłynęło też pięć wniosków o unieważnienie prawa wyłącznego na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny. Nie wiadomo, ile z nich dotyczyło patentów.

Skutki sporu patentowego – skutki sprzeciwu lub wniosku o unieważnienie patentu

Wydaje się, że nie są to duże liczby. Konsekwencje złożenia sprzeciwu lub wniosku o unieważnienie patentu są jednak dla właściciela tego patentu zwykle duże.

Oczywistą i najdalej idącą konsekwencją jest utrata uzyskanego patentu, którego uzyskanie pociągało za sobą koszty. Ponadto złożenie sprzeciwu lub wniosku o unieważnienie rozpoczyna odrębne postępowanie toczące się pomiędzy stronami. Takie postępowania również pociąga za sobą koszty. Co więcej, koszty i czas trwania takiego postępowania są niezwykle trudne do przewidzenia. Zależą od czynności podejmowanych przez przeciwnika. W okresie od złożonego sprzeciwu lub wniosku o unieważnienie do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, może upłynąć nawet kilka lat.

Spory patentowe nie dotyczą wyłącznie dużych firm

Ryzyka związanego z możliwością sporu patentowego nie można całkowicie wykluczyć. Dotyczy ono zarówno małych podmiotów, jak i największych spółek.

Wśród ostatnio rozstrzygniętych sporów patentowych toczących się przed EPO można znaleźć sprawy, w których:

  •  Afton Chemical Corporation spierał się z LANXESS Deutschland GmbH oraz z BASF SE o patent dotyczący środków smarujących przeznaczonych zwłaszcza dla urządzeń wytwarzających energię, takich jak turbiny gazowe, parowe (T 1152/16),
  • RINITY COLLEGE z siedzibą w Dublinie spierało się ze spółką Pfizer Inc. o patent dotyczący szczepionek zawierających antygeny drobnoustrojów, kompozycji farmaceutycznych, kompozycji immunogennych i przeciwciał oraz ich zastosowania w leczeniu zakażeń drobnoustrojami (T 2454/18),
  • UNILEVER N.V. spierał się z Nestlé S.A. o patent dotyczący kompozycji żelowej do przygotowywania produktu spożywczego i procesu do przygotowywania produktu spożywczego (T 2935/18).

Ile trwają spory patentowe?

Ostatnio rozstrzygnięte sprawy pokazują, że spory patentowe trwają niezwykle długo. Potwierdzają tezę, że rozstrzygnięcie sporu patentowego zajmuje nawet kilka lat.

W przypadku wspomnianej powyżej sprawy T 1152/16 decyzję o udzieleniu patentu EPO wydał 2 listopada 2012 roku, a samo zgłoszenie patentowe wpłynęło do urzędu 23 kwietnia 2009 roku. Pomimo upływu 13 lat od daty zgłoszenia wciąż nie ma pewności dotyczącej zakresu prawa, które uzyskał zgłaszający. W praktyce można przyjąć, że spory patentowe wiążą się z koniecznością zaangażowania czasu i poniesienia kosztów. Ryzyko ich wystąpienia powinno być uwzględniane przy wyborze strategii ochrony.  

Spór patentowy – co zrobić?

Decydując się na zainicjowanie sporu patentowego albo będąc w konieczności jego prowadzenia, na przykład broniąc się przed unieważnieniem patentu, warto zaufać kancelarii rzeczników patentowych. Wąska specjalizacja i ciągły kontakt z tego rodzaju sprawami sprawia, że rzecznik patentowy sprawnie i efektywnie prowadzi spór patentowy. Jeśli potrzebujesz wsparcia, skontaktuj się z nami.